Để tìm kiếm một nguyên liệu mới có khả năng thay thế bã đậu nành khô là điều vừa là thách thức, cũng vừa là cơ hội của mọi công ty chăn nuôi. Và câu hỏi liệu rằng có thể lên công thức mà không cần dùng đến bã đậu nành khô hay không đang rất được quan tâm trong giới dinh dưỡng vật nuôi. Vì vậy, để trả lời câu hỏi đó, hôm nay Phú An Khánh mời quý vị xem qua bài viết bên dưới nhé!
Contents
Vai trò của bã đậu nành khô trong khẩu phần
Nhiều chuyên gia trong ngành đã luôn đề cập đến khả năng lên công thức thức ăn mà không cần dùng đã bã đậu nành. Mặc dù câu trả lời là khả thi, nhưng trên thực tế nó không hề đơn giản.
Khô đậu nành từ lâu đã là nền tảng trong ngành thức ăn chăn nuôi vì nhờ có hàm lượng đạm cao, tỷ lệ tiêu hóa tốt và acid amin dồi dào và cân đối. Loại nguyên liệu này cũng được xem như nguồn đạm thực vật tiêu chuẩn vàng trong mọi công thức. Do vậy mà trước khi thay đổi công thức, các chuyên gia dinh dưỡng cũng cần phải lên chiến lược một cách thận trọng và đòi hỏi phải có kiến thức chuyên môn sâu.
- Chỉ tiêu dinh dưỡng của bã đậu nành khô thường có 44 đến 48% đạm thô, giàu lysine – một loại acid amin thiết yếu cho vật nuôi đơn dạ dày như lợn và gia cầm.
>>> Chi tiết thành phần dinh dưỡng của khô đậu nành/bã đậu nành
- Tỷ lệ tiêu hóa cao cũng khiến cho bã đậu nành khô trở thành nguyên liệu lý tưởng để tối ưu mức tăng trưởng, hệ số chuyển hóa thức ăn và sức khỏe đàn vật nuôi.
Mặc dù vậy, nếu công thức phụ thuộc quá nhiều vào loại nguyên liệu này cũng sẽ tạo ra nhiều hệ lụy. Chẳng hạn như tính phụ thuộc vào hàng nhập khẩu, giá biến động, thị trường bất ổn, hay tính bền vững. Đặc biệt là nguồn hàng không ổn định khi hiện nay tác động xấu đến môi trường do nạn phá rừng, phát thải CO2 để sản xuất đậu nành khá lớn. Điều này khiến cho các nước EU ban hành rất niều chính sách nhằm hạn chế nhập khẩu các sản phẩm có liên quan đến vấn nạn này.
Vì vậy, ngành thức ăn chăn nuôi, đặc biệt là ở các nước châu Âu, buộc phải tìm kiếm nguồn nguyên liệu đạm thay thế. Không những vậy mà các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu như Việt Nam cũng phải cần theo dõi sát sao xu hướng này.
Các nguồn nguyên liệu thay thế khả thi cho bã đậu nành khô
Theo Phú An Khánh, có rất nhiều loại nguyên liệu có khả năng thay thế bã đậu nành khô khá tốt. Một trong số đó cũng được nhiều nghiên cứu đánh giá. Mặc dù vậy, mỗi loại đều có những ưu điểm và hạn chế riêng. Và bên dưới đây là danh sách các nguồn nguyên liệu thay thế khả thi cho bã đậu nành khô.
Khô dầu cải (canola/rapeseed meal)
- Protein: 35–40%.
- Acid amin khá tốt nhưng ít lysine hơn so với đậu nành.
- Tồn tại glucosinolate có thể ảnh hưởng tuyến giáp và giảm tính ngon miệng. Tuy nhiên, nhờ lai tạo giống, hàm lượng chất kháng dinh dưỡng đã giảm đáng kể.
- Ở Canada, một số giống cải dầu lai đã thay thế hoàn toàn bã đậu nành khô mà không gặp vấn đề.
Khô dầu hướng dương
- Protein: 28–42% tùy mức độ tách vỏ.
- Hàm lượng xơ cao, hạn chế trong khẩu phần của vật nuôi đơn dạ dày, nhưng phù hợp với động vật nhai lại.
- Ưu điểm: dễ tìm, rẻ, song chất lượng có thể biến động lớn giữa các quốc gia sản xuất.
Đậu Hà Lan và các loại họ đậu khác
- Protein: 23–25%, giàu lysine nhưng thiếu methionine và cystine (acid amin chứa lưu huỳnh).
- Ít chất kháng dinh dưỡng hơn so với nhiều loại họ đậu khác, dễ tiêu hóa.
- Có thể thay thế một phần bã đậu nành khô trong khẩu phần lợn và gia cầm, với điều kiện cân đối lại năng lượng và acid amin.
Bột gluten ngô (corn gluten meal)
- Protein: khoảng 60%.
- Giàu acid amin chứa lưu huỳnh nhưng nghèo lysine.
- Giá trị năng lượng cao, rất phù hợp cho gia cầm. Tuy nhiên cần bổ sung lysine tổng hợp hoặc phối hợp với nguồn khác.
Protein động vật chế biến (PAPs – Processed Animal Proteins)
- Bao gồm bột thịt xương, bột phụ phẩm gia cầm… giàu protein và acid amin.
- Sau giai đoạn bị cấm do lo ngại bệnh BSE, hiện nay PAPs được xem xét trở lại với tiêu chuẩn an toàn cao hơn.
- Đặc biệt phù hợp cho khẩu phần vật nuôi đơn dạ dày, nhưng một số nhà máy thức ăn vẫn còn e dè khi sử dụng.
>>> Xem thêm:
- Nguyên liệu thay thế cho ngô và khô dầu đậu nành: Giải pháp tối ưu chi phí và chất lượng thức ăn chăn nuôi năm 2025
- Vỏ yến mạch có thể thay thế vỏ đậu nành trong thức ăn chăn nuôi không?
- Bã đậu nành trong chăn nuôi – hàng triệu người bất ngờ
Đạm vi sinh vật lên men/đạm đơn bào
- Protein: từ 25 – 60% tối thiểu
- Giàu acid amin
- Tỷ lệ tiêu hóa cao
- Đa dạng thức từ lỏng, bột đến viên
- Mùi thơm ngọt, vị umami kích thích vật nuôi ăn ngon miệng, ăn nhiều từ đó tăng trưởng nhanh và có sức đề kháng tốt.
- Nguồn hàng và giá cả luôn ổn định, ít khi biến động
- Hiện nay, đã có nhiều đơn vị lớn tại Việt Nam đã ứng dụng đạm đơn bào trong công thức và mang lại hiệu quả tốt.
- Bao gồm: đạm lỏng FML, đạm bột Ajitein, đạm viên Vedafeed
Thách thức khi loại bỏ bã đậu nành khô
Mặc dù tìm thấy nguồn nguyên liệu có thể thay thế bã đậu nành khô, nhưng Phú An Khánh nghĩ rằng vẫn còn nhiều thách thức xung quanh mà các chuyên gia dinh dưỡng cần lưu tâm, chẳng hạn như:
- Mất cân đối dinh dưỡng: Nhiều nguồn thay thế thiếu một hoặc nhiều acid amin thiết yếu, phải dùng acid amin tổng hợp để cân đối nhưng chi phí cao và không thể thay thế hoàn toàn protein tự nhiên.
- Chất kháng dinh dưỡng (ANFs): Ví dụ như tannin, glucosinolate, chất ức chế protease… làm giảm khả năng tiêu hóa. Có thể xử lý bằng nhiệt, ép đùn, lên men, hoặc lai tạo giống ít ANFs, nhưng chi phí cao và mất thời gian. Tuy nhiên, yếu tố này không đáng lo ngại ở nguyên liệu đạm đơn bào do chúng không chứa chất kháng dinh dưỡng, ngược lại còn giúp vật nuôi hấp thụ tốt hơn.
- Hiệu quả kinh tế: Ở nơi đậu nành sẵn có và giá rẻ, nguồn thay thế khó cạnh tranh. Tuy nhiên, ở những khu vực hạn chế nhập khẩu, các nguồn protein bản địa lại có ưu thế.
- Khả năng cung ứng: Một số nguyên liệu mới (như bột côn trùng, một số loại họ đậu…) vẫn chưa đủ sản lượng để đáp ứng quy mô công nghiệp toàn cầu.
Chiến lược thay thế thành công
Vậy làm sao để chuyên gia dinh dưỡng có thể lập ra một công thức hoàn hảo? Đó chính là:
- Kết hợp nhiều nguồn protein: Giúp cân đối acid amin và giảm phụ thuộc vào một nguyên liệu duy nhất. Trong đó, loại đạm đơn bào được ưu tiên lựa chọn nhờ giá thành cạnh tranh, chất lượng đảm bảo an toàn cho vật nuôi, nguồn cung luôn ổn định.
- Bổ sung acid amin tổng hợp: Nhưng cần tính toán đầy đủ tới acid amin thiết yếu thứ 6 – 10 chứ không chỉ dừng lại ở 4 – 5 loại phổ biến.
- Cải tiến công nghệ chế biến: Như lên men, xử lý nhiệt, nhằm nâng cao khả năng tiêu hóa và giảm ANFs.
- Dinh dưỡng chính xác (precision nutrition): Ứng dụng công nghệ để cấp đúng nhu cầu dinh dưỡng cho từng đối tượng, tối ưu hiệu quả sử dụng thức ăn.
Một số nghiên cứu thực tiễn
Các chuyên gia có thể tìm hiểu thêm một số nghiên cứu thực tiễn của một số loại nguyên liệu thay thế trên cho vật nuôi:
- Khẩu phần lợn với đậu Hà Lan và khô dầu cải: Thay thế hoàn toàn bã đậu nành khô mà không ảnh hưởng tới tăng trưởng nếu cân đối công thức hợp lý.
- Protein côn trùng cho gia cầm: Bột ấu trùng ruồi lính đen và mealworm thay thế đậu nành mà không ảnh hưởng tới tốc độ tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn.
- Đạm đơn bào ứng dụng cho heo và gà với bảng chỉ tiêu và công thức chi tiết: Đạm đơn bào | Protein đơn bào – Giải pháp thay thế đạm động vật trong sản xuất TACN
Yếu tố môi trường và quy định
Cách chuyên gia cũng cần lưu ý đến nhiều yếu tố khác để có thể gia tăng hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp bằng cách chú trọng vào:
- Tính bền vững là động lực lớn nhất: EU thúc đẩy “Green Deal” và chính sách giảm nhập khẩu nguyên liệu liên quan đến phá rừng, trong đó có đậu nành.
- Khung pháp lý mới đang mở đường cho việc sử dụng nguyên liệu mới như protein côn trùng và PAPs.
- Thêm vào đó, việc nguồn cung đậu nành toàn cầu tập trung vào một số ít quốc gia xuất khẩu lớn cũng làm dấy lên lo ngại về an ninh nguồn nguyên liệu.
Kết luận
Phú An Khánh cho rằng các chuyên gia dinh dưỡng hoàn toàn có thể xây dựng khẩu phần thức ăn chăn nuôi không sử dụng bã đậu nành khô, và trong bối cảnh như đã đề cập hiện nay điều đó cũng là tất yếu. Tuy nhiên, để thành công, cần:
- Cân đối công thức
- Kết hợp nhiều nguồn thay thế để tối ưu công thức
- Ứng dụng tiến bộ công nghệ để nâng cao hiệu quả
Bên cạnh đó, ngành chăn nuôi phải phối hợp chặt chẽ với chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo hiệu quả kinh tế và năng suất vật nuôi không bị ảnh hưởng, đồng thời xây dựng chuỗi cung ứng bền vững và ít rủi ro hơn.
Nguồn: Is it possible to formulate animal feed without soybean meal? – feedstrategy
———–
CÔNG TY TNHH TMDV XNK PHÚ AN KHÁNH
Tận Lực – Tận Tâm – Nâng Tầm Dịch Vụ
Đơn vị thân thiết của các trang trại chăn nuôi, thủy sản tại Việt Nam.
———–
Chuyên phân phối các sản phẩm nguyên liệu và phụ gia dùng trong sản xuất thức ăn chăn nuôi.
📞 Hotline: 0916.701.099 – 0941.181.715
📍 Địa chỉ: C0512, Chung cư Lavita Charm – 58 đường số 1, Khu phố 43, Phường Thủ Đức, TP. HCM
📧 Email: info@phuankhanh.net
———–
🔵 Zalo: zalo.me/2663064094813696270
📘 Facebook: www.facebook.com/PhuAnKhanh/
🌐 Website: www.phuankhanh.net
🎵 Tiktok: www.tiktok.com/@phuankhanh
▶️ Youtube: www.youtube.com/@phuankhanh
🔗 LinkedIn: www.linkedin.com/company/phu-an-khanh/
