Trong khuôn khổ triển lãm Viet Nam Dairy 2022, hội thảo “Chăn nuôi bò sữa Công nghệ cao nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi bò sữa” đã trở thành tâm điểm chú ý của giới chuyên gia và người chăn nuôi. Giữa bối cảnh thị trường biến động, công nghệ cao không còn là lựa chọn “thêm thắt” mà đã trở thành bài toán sống còn để giữ vững vị thế dẫn đầu khu vực của ngành sữa Việt.
Contents
Vị thế “đầu đàn” tại Đông Nam Á và những con số ấn tượng
Việt Nam hiện đang khẳng định vai trò dẫn đầu Đông Nam Á về mức độ công nghiệp hóa trong chăn nuôi và chế biến sữa. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, tính đến cuối năm 2021, tổng đàn bò sữa đạt 375.000 con (tăng 13,17%), sản lượng sữa đạt 1.200 triệu tấn (tăng 14,4% so với năm 2020).
Đáng chú ý, năng suất sữa trung bình của Việt Nam (trên 5.300kg/con/năm) vượt xa các quốc gia có điều kiện tương đồng. Tại các “ông lớn” như Vinamilk, TH True Milk, Mộc Châu Milk, con số này còn ấn tượng hơn:
TH True Milk: Trung bình 28,35 kg/con/ngày.
Vinamilk: Trung bình 26,1 kg/con/ngày.
Cá biệt có những cá thể đạt kỷ lục 11.000 kg/chu kỳ.
Nhận định: Sự tăng trưởng này cho thấy dư địa phát triển của ngành còn rất lớn. Tuy nhiên, bản đồ chăn nuôi đang có sự dịch chuyển rõ rệt: Giảm dần ở các đô thị lớn (như TP.HCM) do áp lực đô thị hóa và giá đất, đồng thời tập trung mạnh về các vùng có lợi thế quỹ đất như Nghệ An, Sơn La, Lâm Đồng.
Công nghệ cao: “Chìa khóa” giải quyết nghịch lý chi phí
Dù đạt được nhiều thành tựu, ngành sữa đang đối mặt với “gọng kìm” kép: Một bên là sự thâm nhập của các sản phẩm ngoại nhập do các hiệp định EVFTA, CPTPP; một bên là chi phí đầu vào (thức ăn, xăng dầu, nhân công) tăng vọt trên 50%.
Để giải quyết bài toán này, các chuyên gia tại hội thảo thống nhất rằng ứng dụng công nghệ cao là giải pháp then chốt trên 3 phương diện:
Đột phá về Giống: Việt Nam đã làm chủ công nghệ sản xuất vòng tẩm Progesteron (giảm phụ thuộc nhập khẩu) và hoàn thiện kỹ thuật sản xuất phôi in-vitro, tinh phân ly giới tính. Điều này giúp tăng nhanh tỉ lệ bò cái vắt sữa chất lượng cao trong đàn.
Tự động hóa chuồng trại: Việc áp dụng hệ thống chuồng mát, máy vắt sữa tự động (chiếm 75% ở nông hộ và 100% tại các doanh nghiệp lớn) giúp giảm tối đa hao hụt và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Quản trị số: Sử dụng các phần mềm chuyên dụng như AFIMILK, VDM-AI để theo dõi sức khỏe từng cá thể bò, từ đó tối ưu hóa khẩu phần ăn TMR (thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh), giúp tiết kiệm chi phí nhưng vẫn đảm bảo năng suất.
Những rào cản và thách thức thực tế
PGS.TS. Hoàng Kim Giao và ông Tống Xuân Chinh (Cục Chăn nuôi) thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn:
Sự khập khiễng trong ứng dụng: Công nghệ mới chỉ tập trung ở các tập đoàn lớn; trong khi đó, gần 60% đàn bò vẫn nằm ở các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, phân tán, dẫn đến chất lượng sữa không đồng đều.
Áp lực môi trường: Chăn nuôi càng quy mô, áp lực khí thải (CH4) và chất thải càng lớn, đòi hỏi công nghệ xử lý môi trường phải đi đôi với công nghệ sản xuất.
Cạnh tranh nguồn lực: Giá đất trồng cỏ bị đẩy lên cao do sốt đất bất động sản, nhân công nông nghiệp chuyển dịch sang các khu công nghiệp.
Góc nhìn chuyên gia: Thay đổi tư duy để tồn tại
Bà Dương Thị Thanh Hà (Công ty Minh Đăng) chia sẻ một thực trạng đau lòng: “Tất cả chi phí vật tư tăng hơn 50% nhưng giá sữa đầu ra không tăng tương ứng, bào mòn lợi nhuận của người dân.”
Tổng kết lại, để ngành sữa Việt Nam phát triển bền vững, cần tập trung vào các định hướng:
Chuyển từ “số lượng” sang “chất lượng”: Tập trung tăng năng suất trên từng đầu con thay vì chỉ tăng quy mô đàn để giảm áp lực môi trường.
Liên kết chuỗi: Đưa các hộ nông dân vào chuỗi giá trị của doanh nghiệp để họ được tiếp cận công nghệ đồng bộ.
Chú trọng phúc lợi động vật: Đây không chỉ là đạo đức chăn nuôi mà còn là tiêu chuẩn để xuất khẩu sang các thị trường khó tính.
Phú An Khánh nghĩ rằng, chăn nuôi bò sữa công nghệ cao không chỉ là câu chuyện của những thiết bị hiện đại, mà là câu chuyện về việc tối ưu hóa nguồn lực để vượt qua giai đoạn biến động giá cả toàn cầu. Những gương điển hình như TH True Milk hay Vinamilk đã chứng minh: Dám đầu tư đúng và đổi mới công nghệ phù hợp chính là con đường ngắn nhất để thu về lợi nhuận
