Việt Nam phê chuẩn Hiệp định Trợ cấp Thủy sản WTO, Việt Nam đã chính thức nộp văn kiện phê chuẩn Hiệp định về trợ cấp thủy sản của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) tại trụ sở của tổ chức ở Thụy Sĩ, đưa tổng số thành viên phê chuẩn lên 111 và đạt ngưỡng để hiệp định có hiệu lực trên toàn cầu.
Contents
Cột mốc lịch sử tại Geneva
Tại trụ sở Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ở Geneva (Thụy Sĩ), Đại sứ Mai Phan Dung – Trưởng Phái đoàn Việt Nam – đã thay mặt Nhà nước nộp văn kiện phê chuẩn Hiệp định về trợ cấp thủy sản.
Sự kiện này đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ 4 (sau Brazil, Kenya và Tonga trong đợt này) kích hoạt hiệp định, nâng tổng số thành viên phê chuẩn lên con số 111. Đây là ngưỡng quan trọng để hiệp định chính thức có hiệu lực trên toàn cầu, đánh dấu kết quả của hơn hai thập kỷ đàm phán cam go kể từ Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ 12 năm 2022.
Hiệp định này thay đổi cuộc chơi như thế nào?
Hiệp định về trợ cấp thủy sản là hiệp định đa phương đầu tiên của WTO tập trung cốt lõi vào bảo vệ môi trường. Thay vì chỉ nói về thuế quan hay mở cửa thị trường, hiệp định này giải quyết vấn đề sống còn của đại dương: Ngăn chặn dòng tiền hỗ trợ cho việc tàn phá biển cả.
Cụ thể, Hiệp định đặt ra các quy định ràng buộc pháp lý quốc tế nhằm:
- Cấm hoàn toàn các khoản trợ cấp cho tàu cá tham gia đánh bắt bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
- Dừng hỗ trợ tài chính cho việc đánh bắt các loại thủy sản đã bị khai thác quá mức (cạn kiệt nguồn lợi).
- Cho phép linh hoạt: Vẫn duy trì hỗ trợ cho việc quản lý bền vững, hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề hoặc hiện đại hóa tàu cá theo hướng an toàn, có kiểm soát.
Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala nhấn mạnh: > “Hiệp định hiện thực hóa tầm nhìn rằng mức sống cao hơn và phát triển bền vững môi trường phải đi đôi với nhau. Đây là cột mốc để bảo vệ sinh kế của hàng triệu người.”
Tác động sâu rộng đến ngành thủy sản Việt Nam
Tại sao việc phê chuẩn này lại quan trọng đặc biệt với Việt Nam vào lúc này? Câu trả lời nằm ở hai chữ: Thẻ vàng.
1. Cam kết mạnh mẽ để gỡ “Thẻ vàng” IUU
Ngành thủy sản Việt Nam đang chịu áp lực lớn từ “Thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu (EC) do vi phạm các quy định về IUU. Việc phê chuẩn hiệp định của WTO là một bằng chứng đanh thép gửi tới cộng đồng quốc tế rằng Việt Nam đang xử lý vấn đề IUU ở cấp độ cao nhất. Nó tạo tiền đề thuận lợi cho các đợt thanh tra của EC, mở đường cho việc lấy lại vị thế trên thị trường xuất khẩu.
2. Hiện đại hóa và lọc máu ngành thủy sản
Các chuyên gia nhận định, hiệp định sẽ là động lực để Việt Nam tái cơ cấu ngành:
- Chuyển dịch đầu tư: Dòng vốn sẽ không đổ vào việc đóng thêm tàu để “vét cạn biển” mà chuyển sang công nghệ bảo quản sau thu hoạch, thiết bị giám sát hành trình và nuôi trồng thủy sản.
- Nâng cao giá trị: Giúp thủy sản Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn “xanh” khắt khe từ Mỹ, Nhật, EU, từ đó bán được giá cao hơn.
3. Bảo vệ sinh kế lâu dài cho 1,45 triệu ngư dân
Việc loại bỏ các trợ cấp gây hại giúp phục hồi hệ sinh thái biển. Về ngắn hạn, điều này có thể gây áp lực chuyển đổi nghề, nhưng về dài hạn, nó đảm bảo rằng biển Việt Nam vẫn còn tôm cá cho các thế hệ ngư dân tương lai khai thác.
Kết luận
Việc Việt Nam phê chuẩn Hiệp định trợ cấp thủy sản WTO không chỉ là thực hiện nghĩa vụ quốc tế mà còn là bước đi chiến lược tự thân. Đây là cơ hội để ngành thủy sản Việt Nam chuyển mình từ tư duy “đánh bắt nhiều” sang “đánh bắt có trách nhiệm”, đảm bảo vị thế của một cường quốc xuất khẩu thủy sản trên bản đồ thế giới.
(Nguồn tham khảo: Vietfishmagazine, WTO Reports)
