Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, xuất khẩu tôm sang EU đạt 434 triệu USD trong chín tháng đầu năm 2025, ghi nhận mức tăng ấn tượng 21% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 9, tốc độ tăng trưởng nhảy vọt 48%.
Tôm thẻ chân trắng chiếm 80% tổng giá trị. Đặc biệt, tôm chế biến giá trị gia tăng chiếm hơn 50% kim ngạch, làm nổi bật lợi thế chế biến sâu và khả năng đáp ứng thị trường cao cấp của Việt Nam.
Contents
EU: Thị Trường Trọng Điểm và Xu Hướng Mua Hàng
EU vẫn là một thị trường nhập khẩu tôm chính, với tổng lượng nhập khẩu 289.142 tấn trị giá 1,8 tỷ EUR trong tám tháng đầu năm, tăng trưởng mạnh mẽ 19-24% về cả khối lượng và giá trị.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng chung đã chậm lại từ tháng 8, phản ánh cách tiếp cận thận trọng và ổn định hơn từ phía người mua châu Âu. Mặc dù tôm nguyên liệu đông lạnh vẫn chiếm ưu thế, phân khúc tôm chế biến đang phát triển nhanh chóng, mở ra cơ hội lớn cho các nhà xuất khẩu có năng lực chế biến mạnh như Việt Nam.
Việt Nam Đứng Thứ 3, Lợi Thế Nằm Ở Giá Trị
Về mặt khối lượng (tấn), Việt Nam đã xuất khẩu 35.004 tấn tôm sang EU trong tám tháng đầu năm, qua đó đứng thứ ba, chỉ sau:
- Ecuador (160.139 tấn)
- Ấn Độ (36.880 tấn)
Sự tăng trưởng của Ecuador và Ấn Độ chủ yếu dựa vào chi phí sản xuất thấp, sản lượng lớn và chiến lược giá cạnh tranh. Ngược lại, Việt Nam duy trì tăng trưởng ổn định nhưng tập trung vào tôm chế biến giá trị cao, đây là lợi thế cạnh tranh then chốt và bền vững.
Cơ Hội và Thách Thức Cho Tôm Việt Nam
Cơ Hội Từ Hiệp Định và Tiêu Chuẩn
- EVFTA: Hiệp định thương mại tự do EVFTA tiếp tục tạo điều kiện cho tôm Việt Nam vào EU với mức thuế ưu đãi (miễn thuế).
- Tiêu chuẩn & Chứng nhận: Các nhà máy đạt tiêu chuẩn châu Âu cùng các chứng nhận quốc tế uy tín (ASC, BAP, GlobalGAP) là nền tảng vững chắc để mở rộng chuỗi cung ứng.
- Nhu cầu Người Tiêu Dùng: Người tiêu dùng EU ngày càng ưu tiên các sản phẩm bền vững, có khả năng truy xuất nguồn gốc, phù hợp với định hướng phát triển của Việt Nam.
Thách Thức Cần Đối Mặt
- Quy Định Mới của EU: Nhà xuất khẩu cần thích ứng với các quy định khắt khe mới về môi trường và chuỗi cung ứng như CSDDD (Trách nhiệm giải trình Chuỗi Cung ứng Bền vững) và SCDDA (Thẩm định Chuỗi Cung ứng Bền vững).
- Cảnh báo IUU: Các cảnh báo “thẻ vàng” về Khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) có thể ảnh hưởng tiêu cực.
- Cạnh tranh: Cần theo dõi các hiệp định thương mại tự do (FTA) mới mà các đối thủ cạnh tranh ký kết.
Chiến Lược Tối Ưu Hóa Cạnh Tranh Trong Tương Lai
Để duy trì vị thế và tăng trưởng, con đường phía trước cho các nhà xuất khẩu Việt Nam là:
- Phát triển danh mục tôm chế biến cao cấp (premium processed shrimp).
- Đầu tư vào các hệ thống truy xuất nguồn gốc kỹ thuật số (digital traceability).
- Tăng cường quan hệ đối tác chiến lược với các nhà nhập khẩu EU.
- Mở rộng các sản phẩm mang nhãn hiệu riêng (private-label).
Dự báo cho Quý 4 năm 2025 và năm 2026 vẫn được đánh giá tích cực, mặc dù các nhà xuất khẩu cần quản lý rủi ro do nguồn cung toàn cầu dồi dào và áp lực giảm giá xuất khẩu chung trên thị trường.
>>> Xem thêm bài viết Việt Nam phê chuẩn Hiệp định Trợ cấp Thủy sản WTO: Bước ngoặt gỡ “Thẻ vàng” IUU và tái cơ cấu ngành thủy sản
Nguồn tham khảo: Vietnam shrimp ranks third in EU, competing with Ecuador and India
