Contents
Hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện
Năm 2020, Cục Chăn nuôi đã xây dựng 2 Nghị định, 4 Thông tư cùng nhiều tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; đồng thời tổ chức 3 hội nghị phổ biến Luật Chăn nuôi, đảm bảo đúng tiến độ và yêu cầu. Đặc biệt, Quyết định 1520/QĐ-TTg (ngày 06/12/2020) về Chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn 2021–2030 tầm nhìn 2045 đã chính thức được ban hành.
Từ đầu năm 2021, ngành chăn nuôi có hệ thống pháp lý tương đối hoàn chỉnh, tạo động lực quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh và phát triển theo hướng bền vững trong thời kỳ hội nhập sâu rộng.
Làn sóng đầu tư lớn chưa từng có
Sức hấp dẫn của ngành chăn nuôi thể hiện rõ qua việc hàng loạt doanh nghiệp trong và ngoài nước mạnh tay rót vốn: C.P Việt Nam, Minh Dư, Cao Khanh, Dabaco, Cargill, Japfa, GREENFEED, Thaco, Mavin, Hùng Nhơn, Tân Long, Xuân Thiện, KDI Holding… với tổng mức đầu tư lên tới hàng tỷ USD.
Các dự án quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, mô hình chăn nuôi khép kín đang trở thành nền tảng để ngành chăn nuôi Việt Nam từng bước hiện đại hóa.
Không chỉ dừng lại ở mô hình 3F (Feed – Farm – Food), nhiều doanh nghiệp còn tham gia trực tiếp vào bán lẻ nhằm tối ưu lợi nhuận:
- C.P phát triển hệ thống C.P Pork Shop
- Masan sở hữu chuỗi VinMart, VinMart+
- CJ Vina Agri mở cửa hàng Meat Master
- GREENFEED vận hành chuỗi thực phẩm WYN
Tín hiệu tích cực từ xuất khẩu
Năm 2020, Việt Nam xuất khẩu nhiều sản phẩm chăn nuôi sang các thị trường lớn:
- Mật ong sang Hoa Kỳ, châu Âu
- Thịt lợn sữa, thịt lợn choai, trứng, sữa các loại sang Hong Kong, Singapore, Malaysia, Myanmar, Trung Quốc…
- Tháng 12/2020, C.P Việt Nam xuất khẩu lô thịt gà chế biến đầu tiên sang Hong Kong.
Cục Thú y đã nộp hồ sơ cho 11 nhà máy sản xuất sữa Việt Nam lên Tổng cục Hải quan Trung Quốc để chờ phê duyệt; hoàn tất thủ tục để ký Nghị định thư xuất khẩu tổ yến sang Trung Quốc; và cấp phép cho 20 doanh nghiệp xuất khẩu lông vũ vào thị trường này. Đồng thời, các thủ tục kỹ thuật về xuất khẩu thịt gà chế biến sang Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc… cũng đang có tiến triển thuận lợi.
Hy vọng mới từ vaccine ASF
Theo cơ quan chuyên môn, năm 2020 dịch ASF cơ bản được kiểm soát. Công tác nghiên cứu vaccine ASF đạt những kết quả khả quan. Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến cho biết vaccine đã đạt “những điểm tương đương cơ bản”, chuẩn bị bước vào giai đoạn khảo nghiệm độc lập với sự phối hợp giữa Cục Thú y và Công ty NAVETCO.
Đến 9/12/2020, cả nước có 2.099 cơ sở an toàn dịch bệnh tại 51 tỉnh thành, gồm:
- 83 cơ sở trên trâu bò
- 1.070 cơ sở trên lợn
- 899 cơ sở trên gia cầm
- 17 cơ sở tổng hợp
Hội nhập sâu rộng mở ra nhiều cơ hội
Việc thực thi CPTPP và EVFTA tạo điều kiện để ngành chăn nuôi tiếp cận nhanh khoa học – kỹ thuật, công nghệ mới và mô hình tổ chức sản xuất tiên tiến.
Cùng với cải cách thể chế, thủ tục hành chính, ngành chăn nuôi có thêm điều kiện thu hút đầu tư, phát triển theo chuỗi giá trị bền vững và hướng mạnh vào xuất khẩu.
Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh cũng buộc ngành phải đổi mới tư duy, đẩy nhanh tái cơ cấu, xây dựng vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh và sớm tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khoảng thời gian “vàng” 5–10 năm tới được xem là quyết định để không bị thua ngay trên sân nhà.
Để thịnh vượng, phải vượt qua thách thức
Theo các chuyên gia, ngành chăn nuôi vẫn tồn tại nhiều hạn chế:
1. Tăng trưởng chưa bền vững
Quy mô tăng nhanh nhưng thiếu gắn kết với dự báo thị trường, dẫn tới tình trạng:
- Giá lợn hơi tăng cao kéo dài
- Cung gà thịt, gà đẻ vượt cầu khiến người nuôi thua lỗ
2. Chưa chú trọng đúng mức đến an toàn sinh học và môi trường
ATTP và xử lý môi trường chưa tương xứng với tốc độ tăng đàn.
3. Tái cơ cấu chậm, liên kết chuỗi còn yếu
Nhiều địa phương chưa hình thành vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh quy mô lớn.
4. ASF vẫn là thách thức lớn
Dù vaccine có tín hiệu tốt, nhưng để sản xuất đại trà còn mất thời gian. Hiện an toàn sinh học vẫn là giải pháp duy nhất.
5. Công tác chỉ đạo – điều hành còn lúng túng
Một số hạn chế như:
- Thiếu mô hình an toàn sinh học phù hợp từng vật nuôi
- Kiểm soát giống, điều kiện chăn nuôi chưa chặt
- Chưa hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành
- Năng lực quản lý tại địa phương còn bất cập
6. Áp lực từ thị trường và biến đổi khí hậu
Gia tăng nhập khẩu thịt lợn, gia súc ăn cỏ; dịch Covid-19 diễn biến phức tạp; thời tiết, khí hậu cực đoan tiếp tục tạo rủi ro cho sản xuất.
Kết luận
Năm 2021 mở ra nhiều vận hội quan trọng cho ngành chăn nuôi Việt Nam. Tuy nhiên, để thực sự bứt phá và phát triển thịnh vượng, ngành cần đồng thời khắc phục những tồn tại nội tại, đẩy mạnh tái cơ cấu, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng linh hoạt với bối cảnh hội nhập.
