Contents
Những con số “biết nói” về nhập khẩu nguyên liệu
Theo số liệu từ Cục Chăn nuôi, tính đến hết tháng 6/2022, Việt Nam đã chi 3,7 tỷ USD để nhập khẩu 8,5 triệu tấn nguyên liệu TACN. Dù khối lượng nhập khẩu giảm hơn 33% nhưng giá trị chỉ giảm nhẹ 8,9%, cho thấy giá thành đơn vị đã tăng phi mã.
Bảng so sánh biến động một số mặt hàng chính (6 tháng đầu năm 2022):
| Mặt hàng | Khối lượng (triệu tấn) | Biến động khối lượng | Biến động trị giá |
| Ngô | 3,7 | ↓ 52,3% | ↓ 14,71% |
| Khô dầu các loại | 2,2 | ↓ 39,65% | ↓ 25,5% |
| Lúa mì | 0,73 | ↓ 3,7% | ↑ 24,26% |
“Gọng kìm” đẩy giá: Nguyên nhân từ đâu?
Ông Tống Xuân Chinh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi, đã chỉ ra 5 tác nhân chính tạo nên “cú sốc” giá này:
Xung đột Nga – Ukraine: Cuộc khủng hoảng tại hai “kho lúa mì” lớn nhất thế giới đã làm đứt gãy nguồn cung lương thực toàn cầu.
Biến đổi khí hậu: Hạn hán tại Argentina và Brazil khiến sản lượng ngô, đậu tương sụt giảm hàng triệu tấn so với dự kiến.
Đứt gãy chuỗi cung ứng: Hệ lụy từ đại dịch Covid-19 làm thiếu hụt phương tiện vận chuyển và đẩy chi phí logistics lên cao.
An ninh năng lượng: Mỹ tăng cường sản xuất Ethanol từ ngô, làm giảm lượng hàng xuất khẩu ra thị trường quốc tế.
Hoạt động đầu cơ: Các quỹ đầu tư lớn chuyển hướng sang găm giữ nông sản, đẩy giá lên cao để tìm kiếm lợi nhuận.
Áp lực cạnh tranh từ các Hiệp định thương mại (CPTPP & EVFTA)
Trong bối cảnh chi phí sản xuất trong nước tăng cao, ngành chăn nuôi Việt Nam tiếp tục đối mặt với áp lực từ các “cường quốc” chăn nuôi.
Lợi thế ngoại: Mỹ và Châu Âu có không gian chăn nuôi rộng lớn, trình độ công nghiệp hóa cao và giá nguyên liệu tại chỗ rẻ hơn.
Thách thức nội: Sản phẩm thịt gà, thịt lợn nhập khẩu với giá rẻ sẽ tràn vào thị trường, tạo sức ép khổng lồ về giá và chất lượng đối với sản phẩm nội địa.
Nhận định: Việt Nam đang đứng trước nguy cơ “thua trên sân nhà” nếu không nhanh chóng tối ưu hóa quy trình sản xuất. Khi hàng rào thuế quan dần gỡ bỏ theo lộ trình FTA, “vũ khí” duy nhất của chăn nuôi Việt Nam chính là năng suất và quản trị chi phí.
Giải pháp và Dự báo: Hướng đi nào cho nửa cuối năm?
Dù giá nguyên liệu có dấu hiệu giảm nhẹ từ cuối tháng 5/2022 (Ngô giảm 5,5%, Khô dầu đậu tương giảm 0,4%), nhưng các chuyên gia dự báo đà giảm sẽ không đáng kể do chính sách bảo hộ lương thực của nhiều quốc gia.
Để tháo gỡ khó khăn, Bộ NN&PTNT đã đưa ra các chỉ đạo quyết liệt:
Chủ động nguồn nguyên liệu nội địa: Giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu bằng cách chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp.
Kiểm soát chất lượng: Tăng cường quản lý thị trường TACN, tránh tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng thừa cơ trục lợi.
Hợp tác quốc tế: Đẩy mạnh các dự án hỗ trợ kỹ thuật và công nghệ từ nước ngoài để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Phú An Khánh cho rằng, thị trường TACN giai đoạn 2022 là một “bài kiểm tra sức bền” khắc nghiệt. Những trang trại và doanh nghiệp tồn tại được qua giai đoạn này sẽ là những đơn vị có khả năng quản trị rủi ro tốt và nhạy bén với công nghệ. Tuy nhiên, về lâu dài, Việt Nam cần một chiến lược mang tính căn cơ hơn về quy hoạch vùng nguyên liệu để tránh việc “hắt hơi sổ mũi” mỗi khi thị trường thế giới biến động.
